Freiheit+90
65 Yıllık Ortak Tarih: Göçü Hatırlamak, Aidiyeti Yeniden Düşünmek

09.11.2026

6.0 Dakika

English

Yigit Göktug Torun

Türkiye-Almanya İşgücü Anlaşması'nın 65. yılı, Berlin'de düzenlenen bir karikatür sergisi, belgesel gösterimi ve panelle ele alındı. Friedrich Naumann Vakfı'nın düzenlediği etkinlik, Türkiye'den Almanya'ya uzanan göç tarihini toplumsal algılar, kuşaklar arası deneyimler ve fırsat eşitliği üzerinden yeniden değerlendirmek için bir alan açtı.

30 Ekim 1961'de Türkiye ile Federal Almanya arasında imzalanan İşgücü Anlaşması, başlangıçta Almanya'nın işgücü ihtiyacını karşılamayı amaçlıyordu. Ancak geçici olarak çalışmak üzere yola çıkan insanların Almanya'da kalıcı yaşamlar kurmasıyla başlayan süreç, iki ülkenin toplumsal ve kültürel ilişkilerinde derin izler bıraktı.

Friedrich Naumann Vakfı tarafından 1 Ekim 2026'da Berlin'deki CLINKER'da düzenlenen Wahrnehmungen. Begegnungen. Chancen. 65 Jahre gemeinsam (Algılar. Karşılaşmalar. Fırsatlar. Birlikte Geçen 65 Yıl) başlıklı etkinlik, bu ortak tarihe üç farklı perspektiften yaklaştı. İnteraktif karikatür sergisi, 65. yıl için hazırlanan belgesel ve What We Built Together, What We Build Next başlıklı panel, geçmişin deneyimlerini bugünün toplumsal meseleleriyle buluşturdu.

Gemeinsam Gewachsen - 65 Jahre Deutschland-Türkei | Birlikte Büyüdük - Almanya-Türkiye 65. Yıl

Belgeselimizi izlemek için tıkla!

Algılar: Göçün Değişen Görsel Hafızası

Etkinliğin ilk bölümünde, göç araştırmacısı Prof. Dr. M. Murat Erdoğan ve karikatürist Bernd Pohlenz'in katkılarıyla hazırlanan interaktif karikatür sergisi yer aldı. Sergi, karikatürler, illüstrasyonlar ve gazete başlıkları aracılığıyla Türkiye'den Almanya'ya göç eden insanların toplumda nasıl temsil edildiğini ve bu temsillerin zaman içerisinde nasıl değiştiğini ele aldı.

1960'lı yıllarda yaygınlaşan Gastarbeiter (misafir işçi) kavramı, göçmenlerin toplumsal konumunu büyük ölçüde ekonomik rolleri üzerinden tanımlıyordu. Ancak Almanya'da yeni kuşakların yetişmesiyle bu tanım, değişen toplumsal gerçekliği açıklamakta yetersiz kalmaya başladı.

Sergi, mizahın eleştirel gücünden yararlanarak göçmenlere yönelik kalıplaşmış algıları ve kültürel temsilleri yeniden düşünmeye davet etti. Böylece göç tarihine yalnızca göç edenlerin deneyimlerinden değil, onları karşılayan toplumun bakış açısından da yaklaşma imkanı sundu.

Karşılaşmalar: Kuşaklar Arasında Göç ve Aidiyet

Etkinliğin ikinci bölümünde, 65. yıl dönümü için özel olarak hazırlanan belgesel gösterildi. Farklı kuşakların göç deneyimlerini merkeze alan belgesel, Türkiye ile Almanya arasında şekillenen yaşam hikâyelerine, kimliklere ve aidiyet duygusuna odaklandı.

İlk kuşak için göç çoğu zaman çalışma ve ekonomik imkânlarla ilişkiliyken, Almanya'da doğup büyüyen sonraki kuşakların deneyimleri farklı kimlik ve aidiyet sorularını beraberinde getirdi. Bu farklılıklar, göçün herkes için aynı biçimde yaşanmadığını ve kuşaklar boyunca değişen anlamlar taşıdığını gösteriyor.

Belgesel, istatistiklerin gerisinde kalan bireysel hikâyeleri öne çıkararak göçün insani boyutunu görünür kılmayı amaçladı. Aile bağları, kültürel hafıza ve kişisel deneyimler üzerinden iki ülke arasında kurulan ilişkilerin çeşitliliğine dikkat çekti.

Fırsatlar: Birlikte Neler İnşa Ettik, Bundan Sonra Neler İnşa Edeceğiz?

Etkinliğin son bölümünde gerçekleştirilen What We Built Together, What We Build Next başlıklı panel, Türkiye kökenli toplumun Almanya'daki konumunu fırsatlar ve devam eden engeller üzerinden ele aldı.

DeZIM Göç Bölümü Başkanı Dr. Zeynep Yanaşmayan, doktor ve yerel siyasetçi Batuhan Temiz ile Berlin Türk Cemaati Genel Sekreteri Dr. Suat Özkan'ın katıldığı panelin moderatörlüğünü gazeteci Dr. Erkan Arıkan üstlendi. Tartışmanın odağında eğitim, ekonomi, siyaset ve toplumsal katılım alanlarında ortaya çıkan fırsatlar ile eşit erişimin önündeki engeller yer aldı.

Almanya'da Türkiye kökenli insanların farklı toplumsal alanlardaki varlığı giderek çeşitlenirken siyasi temsil ve karar alma süreçlerine katılım, önemini koruyan meseleler arasında bulunuyor. Bu durum, toplumsal yaşama katkıda bulunmak ile bu yaşamı şekillendiren kararlarda eşit söz sahibi olmak arasındaki ilişkiyi de gündeme getiriyor.

Freiheit+90 kapsamında yayımlanan More Than a Vote: Türkiye-Origin New Europeans in Germany araştırması da Türkiye kökenli insanların Almanya'daki siyasi katılımına ve temsiline odaklanarak bu tartışmaya daha geniş bir perspektif sunuyor.

Panel, 65 yıllık ortak geçmişin ardından gelecekte hangi fırsatların yaratılabileceği ve mevcut engellerin nasıl aşılabileceği sorularını öne çıkardı

More Than a Vote: Türkiye-Origin New Europeans in Germany

In this policy paper, Başak Yavçan, Zeynep Yanaşmayan and Süleyman Furkan Çobankara examine why Türkiye-origin citizens, some 1.2 million eligible voters in Germany, remain under-represented in party structures and elected office despite the country's strong performance on migrant political participation policy. Germany ranks 6th of 26 EU member states on the Migration Policy Group's Political Participation Policy Index, and Türkiye-origin politicians increasingly hold visible offices. Yet the numbers on the ground tell a different story.

Drawing on twelve semi-structured interviews with party members, elected officials and consultative-body participants from across the political spectrum, the authors identify three key findings. First, access to winnable list positions depends on personal sponsorship and network embeddedness rather than transparent, criteria-based selection. Second, consultative bodies such as Ausländerbeiräte and Integrationsräte are valued but remain advisory, under-resourced and dependent on local political will. Third, migration background can be both a catalyst for political engagement and a burden through involuntary ascription, while naturalisation law continues to shape who can stand for office in the first place.

The paper compares Germany with Luxembourg, Ireland and Sweden and concludes with concrete recommendations for federal, Land and municipal levels, as well as a dedicated set of recommendations for political parties.

Mehr

Ortak Bir Geleceğe Doğru

Berlin'deki etkinlik, Türkiye-Almanya göç tarihini yalnızca geçmişe dönük bir anma konusu olarak değil, bugün de şekillenmeye devam eden toplumsal bir süreç olarak ele aldı. Serginin görsel hafızası, belgeselin kişisel hikâyeleri ve panelin geleceğe dönük soruları, 65 yıllık ortak yaşamın farklı boyutlarını bir araya getirdi.

What We Built Together, What We Build Next sorusu ise etkinliğin temel mesajını özetliyordu: Geçmişte birlikte inşa edilenlerin ardından, daha eşit ve katılımcı bir geleceğin nasıl şekillendirilebileceğini düşünmek.

Freiheit+90 65 Yıllık Ortak Tarih: Göçü Hatırlamak, Aidiyeti Yeniden Düşünmek

Gemeinsam Gewachsen - 65 Jahre Deutschland-Türkei | Birlikte Büyüdük - Almanya-Türkiye 65. Yıl

Algılar: Göçün Değişen Görsel Hafızası

Karşılaşmalar: Kuşaklar Arasında Göç ve Aidiyet

Fırsatlar: Birlikte Neler İnşa Ettik, Bundan Sonra Neler İnşa Edeceğiz?

More Than a Vote: Türkiye-Origin New Europeans in Germany

Ortak Bir Geleceğe Doğru

Lula's Election Victory - Brazil Needs Transparency and National Reconciliation

The Polish Economic Miracle: Lessons to be Learnt

The Alliance of Her Ukraine Class 2026: Empowering Women to Lead and Shape Ukraine’s Future

Europe’s Civic Space amid Political Turmoil: New Report Reveals Diverging Trends Across Central and Eastern Europe

Freiheit+90
65 Yıllık Ortak Tarih: Göçü Hatırlamak, Aidiyeti Yeniden Düşünmek